https://4uitingen-in-kunst.jouwweb.nl/ouder-worden 

OUDER WORDEN

Soms merk ik het niet en kom ik er achteraf pas achter. Ja, ik ben ouder geworden en minder snel met veel dingen als vroeger.  Ouder worden is van leeftijd veranderen. In het begin vind je dat niet erg. Maar ouder worden heeft ook gevolgen. 

Ik werd in 2026 nog geconfronteerd met de waarheid van mijn zoon die ik al heel lang niet had gesproken. Niet alles klopte in zijn beeld over mij, maar een aantal dingen toch ook wel. Hij zag mijn vele woorden die ik op websites had geschreven en was het daar zeker niet altijd mee eens.  En ik moet hem hier achteraf zeker gelijk in geven.

De kunst van het ouder worden is dat je jezelf aanvaardt zoals je nu bent: wat je wilt, wat je kunt, hoe je eruitziet. Als je dat voorleeft aan anderen, laat je zien dat ouder worden een levensfase is die ertoe doet.

Het is me in eerste instantie niet zozeer te doen geweest om wat "goed" of "mooi" ouder worden betekent. Het gaat wel om de waarde of betekenis die je toekent aan de ervaren waarheid: goedheid, schoonheid, persoonlijke waardigheid.

"Ouder worden is een ziekte, maar hij gaat vanzelf over," grapte Herman van Veen ooit. We hebben vaak negatieve associaties bij ouderdom: aftakeling, slijtage en achter de geraniums zitten. Media berichtten lange tijd over een Alzheimertsunami, en als het CBS spreekt over het groeiende aandeel ouderen in vergelijking tot jongeren, noemen ze dit de 'grijze druk'. Ouderdom is dus eerder een maatschappelijke last dan een lust. Waarom is ons beeld van ouder worden zo negatief, en welke gevolgen heeft dit?

Mensbeeld in de zorg

"De wetenschap doet net alsof er in ons leven eerst alleen groei is, dan een periode van bloei, en daarna totale ineenstorting", aldus psycholoog prof. dr. Liesbeth Woertman (UU). Ouderdom wordt in de wetenschap vaak gezien als een niet-zelfstandige levensfase. Terwijl onze vroegere levensjaren worden opgedeeld in baby, kind en adolescent, komt daarna eigenlijk alleen de categorie volwassene. "Oud zijn is daarmee een soort non-entiteit," stelt Woertman.

Dat zie je volgens verplegingswetenschapper prof. dr. Marieke Schuurmans (UMC Utrecht) ook in de gezondheidszorg. Er wordt maar weinig onderzoek gedaan naar oudere mensen, en daardoor is er van veel behandelingen niet bekend hoe effectief ze zijn voor mensen die ouder zijn dan 80. Dit kan overbehandeling als gevolg hebben, omdat behandelingen worden toegepast zonder te weten hoe zinvol deze zijn bij ouderen. Tegelijkertijd bestaat er het risico op onderbehandeling: artsen en verpleegkundigen schrijven klachten soms onterecht aan iemands leeftijd toe.

De negatieve beeldvorming beïnvloedt dus de kwaliteit van de ouderenzorg en tast de autonomie van ouderen aan. Schuurmans ziet die beeldvorming ook terug in de manier waarop ouderen zichzelf zien. Als ze ziek worden, geloven veel ouderen dat ze hun autonomie moeilijk kunnen vasthouden, en geven zich daarom maar over aan de zorg.

Gezond ouder worden

Nu het percentage ouderen alleen maar toeneemt de komende jaren, wordt de vraag steeds belangrijker hoe we gezond oud kunnen worden. De experts zijn het erover eens dat je daar niet vroeg genoeg mee kan beginnen. Schuurmans: "Gezond ouder worden begint al bij de conceptie." Daar sluit verouderingsbioloog dr. Peter de Keizer zich bij aan. De basis wordt gelegd in het vroegste begin: zowel genetische aanleg als je sociaaleconomische achtergrond hebben invloed op hoe je ouder wordt. Ze bepalen hoe groot het gat is tussen de levensverwachting en de gezonde levensverwachting: tot welke leeftijd je in goede gezondheid leeft.

De Keizer onderzoekt hoe hij dit gat kan dichten, zodat mensen gezonder ouder worden. Daarvoor kijkt hij hoe veroudering op celniveau werkt. Hij legt uit dat er voortdurend schade ontstaat bij het delen van onze cellen. Bij een jong persoon wordt die schade opgeruimd, maar als we ouder worden kunnen cellen zich steeds minder makkelijk repareren. Die roestige cellen noemen we senescente cellen. Het probleem met die cellen is dat ze allerlei stoffen uitstoten waardoor omringende cellen in de war raken en minder goed hun werk kunnen doen. Er ontstaat kans op ontstekingen, wat kan leiden tot verschillende ouderdomsziekten, zoals nierfalen, Parkinson en Alzheimer. De Keizer en zijn team vonden een manier om die senescente cellen dood te laten gaan bij muizen, en hopen dit ook op mensen te kunnen toepassen.

Hoewel de medische wetenschap tot veel in staat is, waarschuwt De Keizer dat mensen ook zelf actief moeten blijven en niet alles aan de medische wetenschap moeten overlaten. Er kan nog veel worden verbeterd op het gebied van preventie. Leefstijl is de sleutel naar gezond ouder worden, beaamt ook Schuurmans. We moeten niet alles willen repareren, maar juist op tijd ingrijpen.

Identiteit en ouder worden

Woertman wijst erop dat veel van de negatieve associaties over ouder worden uit de biologie komen. Maar we zijn meer dan onze biologie, beargumenteert ze. "We zijn wezens die de hele dag betekenis geven. Hoe we onszelf zien, baseren we doorgaans op ons verleden: het 'ik' wordt gezien als datgene wat je was, maar niet wat je in potentie nog bent." Het beeld heerst dat je na je pensioen niet meer mee doet. Na je werkende leven moet je jezelf dus als het ware opnieuw gaan uitvinden, een nieuwe manier van zingeving vinden. Dit heeft volgens Schuurmans een enorme impact op de mentale gezondheid van ouderen.

Niet alleen hoe we onszelf zien, maar ook hoe anderen ons zien is voor veel mensen een groot deel van onze identiteit. We vergelijken onszelf met een ideaalbeeld - jong, leeftijdsloos – en dit kan schadelijk zijn voor ons zelfbeeld. Maar het heeft helemaal geen zin om je als oudere te vergelijken met iemand die veel jonger is. Volgens Woertman is het daarom belangrijk om je af te vragen: "Wie ben ik als er niemand kijkt?"

GETTUNG OLDER

Sometimes I don’t notice it and only realize it in hindsight. Yes, I have grown older and am not as quick at doing many things as I used to be. Getting older means changing in age. At first, you don’t mind. But aging also has consequences.

In 2026, I was confronted with the truth as seen by my son, whom I hadn’t spoken to for a very long time. Not everything in his perception of me was accurate, but some things certainly were. He had seen the many words I had written on websites and certainly didn’t always agree with them—and looking back, I have to admit he was right about that.

The art of aging lies in accepting yourself as you are now: what you want, what you are capable of, and how you look. By embodying this in your own life, you show that aging is a meaningful stage of life.

My primary concern has not so much been defining what it means to age "well" or "beautifully." Rather, it is about the value or significance you attach to the reality you experience: goodness, beauty, and personal dignity.

"Getting old is a disease, but it goes away on its own," Herman van Veen once quipped. We often associate old age with negative things: physical decline, wear and tear, and sitting idly by the window. For a long time, the media reported on an "Alzheimer's tsunami," and when Statistics Netherlands (CBS) discusses the growing proportion of older people relative to the young, they refer to it as the "grey pressure." Old age is thus viewed more as a societal burden than a joy. Why is our perception of aging so negative, and what are the consequences?

Perceptions of Older People in Healthcare

"Science acts as if our lives consist first of growth, then a period of flourishing, and finally total collapse," says psychologist Prof. Dr. Liesbeth Woertman (Utrecht University). In scientific circles, old age is often viewed as a stage of life characterized by a lack of independence. While our earlier years are subdivided into infancy, childhood, and adolescence, the only subsequent category is essentially 'adult.' "Being old is thus a kind of non-entity," Woertman asserts.

According to nursing scientist Prof. Dr. Marieke Schuurmans (UMC Utrecht), this same attitude is evident in healthcare. Little research is conducted on older people; consequently, the effectiveness of many treatments for those over 80 remains unknown. This can lead to overtreatment, as procedures are administered without knowing how beneficial they are for the elderly. At the same time, there is a risk of undertreatment: doctors and nurses sometimes wrongly attribute symptoms to a person's age.

This negative perception affects the quality of elderly care and undermines the autonomy of older people. Schuurmans notes that this mindset also shapes how older people view themselves. When they fall ill, many believe they will struggle to maintain their independence and therefore simply resign themselves to the care system.

Healthy Aging


With the proportion of older people set to rise in the coming years, the question of how to age healthily is becoming increasingly important. Experts agree that it is never too early to start. Schuurmans notes, "Healthy aging begins at conception." Aging biologist Dr. Peter de Keizer concurs. The foundation is laid at the very beginning: both genetic predisposition and socioeconomic background influence how we age. They determine the size of the gap between overall life expectancy and healthy life expectancy—that is, the age up to which we live in good health.

 

De Keizer is investigating how to close this gap so that people age more healthily. To do this, he examines how aging works at the cellular level. He explains that damage constantly occurs when our cells divide. In a young person, this damage is cleared away, but as we age, cells find it increasingly difficult to repair themselves. We call these "rusty" cells *senescent cells*. The problem with these cells is that they release substances that disrupt surrounding cells, impairing their ability to function properly. This creates a risk of inflammation, which can lead to various age-related diseases such as kidney failure, Parkinson’s, and Alzheimer’s. De Keizer and his team discovered a way to induce cell death in these senescent cells in mice, and they hope to apply this method to humans as well.

Although medical science is capable of great things, De Keizer warns that people must also remain active themselves rather than leaving everything to medicine. There is still much room for improvement regarding prevention. Lifestyle is the key to healthy aging—a view shared by Schuurmans. We should not try to fix everything after the fact, but rather intervene in time.

Identity and Aging

Woertman points out that many negative associations regarding aging stem from biology. However, she argues that we are more than just our biology. "We are beings who constantly create meaning. We generally base our self-perception on our past: the 'self' is viewed as who you *were*, rather than who you still have the potential to become." There is a prevailing notion that, after retiring, one is no longer part of the action. Consequently, after one's working life, one must—in a sense—reinvent oneself and find a new source of purpose. According to Schuurmans, this has a profound impact on the mental health of older adults.

For many people, identity is shaped not only by how we view ourselves but also by how others perceive us. We compare ourselves to an ideal—youthful and ageless—which can be detrimental to our self-image. Yet, there is little point in an older person comparing themselves to someone much younger. Woertman therefore suggests it is important to ask oneself: "Who am I when no one is watching?"

https://www.youtube.com/watch?v=Y6JJEj-xljc 

OUDER WORDEN

We worden allemaal ouder en dan verranderen we vaak. Niet alles blijft hetzelfde en we moeten ons soms aanpassen aan andere situaties die we zullen ondervinden. Je menselijk lichaam blijkt niet eeuwig mee te kunnen gaan en zal onderheven worden aan dat wat slijtage kan worden genoemd. Haren vallen uit, tanden laten los en je uithoudingsvermogen verminderd aanzienelijk. Het is van belang dat je aandacht geeft aan dat wat je overkomt bij het ouder worden. 

Maar we kunnen blijven spreken over geluk en we kunnen blijven bedenken dat we liefde nodig hebben, want hij of zij die zich  realiseerd Liefde nodig te hebben, weet dat hij het eeuwige leven  zal mogen  kunnen  ontvangen. (Matteus 5:2-4)

Of: "Het echte geluk is voor mensen die weten dat ze  God nodig hebben. Want voor hen is Gods nieuwe wereld. Het echte geluk is voor mensen die verdriet hebben, want God zal hun troosten."

(een tekst die ik op 26-8-2026 las in Rijswijk)

GROWING OLDER

We all grow older, and often we change. Not everything remains the same, and we sometimes have to adapt to different situations we will encounter. Your human body proves unable to last forever and will be subjected to what can be called wear and tear. Hair falls out, teeth loosen, and your stamina diminishes significantly. It is important that you pay attention to what happens to you as you get older.

But we can continue to speak of happiness and we can continue to remember that we need love, for he or she who realizes they need Love knows that they will be able to receive eternal life. (Matthew 5:2-4)

Or: "True happiness is for people who know that they need God. For God's new world is for them. True happiness is for people who are grieving, for God will comfort them."

(a text I read in Rijswijk on 26-8-2026)